Dekoracje cesarskich dachów

images (8)Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów chińskiej architektury są wygięte i bogato zdobione dachy budynków. Dekoracja i sposób wykonania dachu wskazywał między innymi na rangę budynku i osoby w nim zamieszkałe. Najbardziej charakterystyczny i ozdobny był sposób dekoracji dachów budynków należących do kompleksu pałacu cesarskiego. Dachy budynków cesarskich charakteryzowały ściśle określone elementy. Najbardziej widocznym elementem są małe figurki. Umieszczane były one w rzędzie, na końcu wygiętego dachu, pomiędzy dachówkami. Zrobione były z glazurowanej ceramiki i ustawione w rzędzie, na kształt procesji. Figury zrobione z żółtej ceramiki mogły być stosowane tylko przez cesarza. Na końcu procesji stawiano cesarskiego smoka. Na początku był człowiek usiadający feniksa. Pomiędzy tymi dwoma postaciami umieszczano zazwyczaj nieparzystą liczbę przedstawień mitycznych stworów. Ilość bestii symbolizowała wagę spraw, jakie załatwiano w danym budynku. Największa liczba stworów, jaką można zobaczyć na cesarskich budynkach to dziewięć. Najlepsze przykłady takich symboli umieszczanych na dach cesarskich można zobaczyć oczywiście w Zakazanym Mieście oraz w Pałacu Letnim w Pekinie. Po upadku cesarstwa już nie buduje się w ten sposób, ale takie formy spotykane są na komercyjnych budynkach i turystycznych łódkach.

Huabiao

pobrane (7)Huabiao, w chińskiej architekturze, to rodzaj rytualnej kolumny. Według tradycji, stawiane były na ogół na dużych placach oraz przy grobach. Huabiao najczęściej wykonane są z marmuru i składają się z czterech części. Kolumna usytuowana jest na kwadratowej bazie, zwanej bazą sumeru. Jest ona zdobiona rzeźbionymi przestawieniami smoków, lotosów lub innymi symbolami dobrowróżbnymi. Powyżej bazy jest kolumna właściwa, zdobiona smokami i motywem chmur. Na kolumnie, zaraz przed szczytem znajduje się kamienna płyta w kształcie chmury. Na samej górze kolumna zakończona jest zaokrągloną nasadą, zwaną „talerzem zbierającym rosę”.

Na samej górze osadzona jest postać mitycznej kreatury, zwanej denglong. Według legendy, huabiao miało swój początek już za czasów legendarnego władcy Shun, który ustawił drewniane kolumny na głównych drogach, aby zwykli ludzie mogli pisać swoje uwagi dla rządu. Później kolumny zostały przeniesione przed pałac króla, aby mogły być bardziej kontrolowane. Podczas rządów późniejszych władców kontrola stała się nagminna i ci, którzy ostro krytykowali władcę zostali zabijani, dlatego zaprzestano tej praktyki. Obecnie huabiao mają funkcję dekoracyjną. Są ważnym elementem tradycji w architekturze chińskiej. Bardziej znane huabiao umieszczone są na placu Tiananmen, na terenie kampusu Uniwersytetu Pekińskiego (zostały tam przeniesione z Pałacu Letniego).

Pailou

pobrane (8)Pailou (lub inaczej zwany Paifang) to znany element architektoniczny w Chinach, porównywalny w sztuce europejskiej do łuku triumfalnego. Forma pailou pochodzi prawdopodobnie od starożytnej indyjskiej formy – torany. W Chinach, za czasów dynastii Tang pailou było nazywane wutoumen, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy „czarna góra bramy”, ponieważ dwa górne słupki były pomalowane na czarno. Z wutoumen mogli korzystać tylko i wyłącznie urzędnicy o randze sześć i wyżej. Konstrukcja wutoumen została ustandaryzowana za czasów dynastii Song. Składała się z dwóch słupów i z poziomej deski, razem tworząc rodzaj bramy. W czasach dynastii Ming i Qing, forma pailou rozwijała się, poszerzano ją  i dodawano coraz więcej przejść oraz na górze dodawano dekoracyjny szczyt bramy. Paifang obecnie istnieje w wielu różnych formach. Jedna z nich to drewniane filary usytuowane na kamiennych podstawach i złączone belkami. Ten rodzaj na ogół jest bogato zdobiony. Filary pomalowane są na czerwono, beli inkrustowane i wykaligrafowane. Dach pailou pokryty jest kolorowymi dachówkami i przedstawieniami mitycznych bestii. Inny rodzaj pailou zrobiony jest z kamienia i cegieł, ale dekorowany jest podobnie jak drewniany odpowiednik. Pailou towarzyszy Chińczykom od starożytności. Obecnie stoi w wielu miastach Chin, poza tym można je spotkać również w tzw. Chinatown w różnych krajach.

Starożytne chińskie miasta

pobrane (9)Starożytne miasta chińskie planowane i konstruowane były na zasadach fengshui, czyli według chińskich zasad planowania przestrzeni. Miasta były na planie prostokąta, otoczone murami. Na murach znajdowały się wieże strażnicze. Do dziś w wielu miastach można zobaczyć szczątki murów miejskich, a w niektórych, takich jak na przykład Xi’an, mury zachowane są bardzo dobrze i są ciągłe. Ulice miejskie biegły w kierunkach wschód – zachód oraz północ – południe. Ponieważ kiedyś wierzono, że od północy płynie zła energia, to wejścia do domów sytuowane były zawsze od strony południowej. Według tego kanonu budowania miasta, główna arteria biegła na osi północ – południe, a główna brama miasta znajdowała się na południu, tak samo jak drzwi wejściowe domów.

W centrum miasta znajdowało się również „miasto pałacowe”, na planie prostokąta. Tradycją było również wznoszenie w każdym mieście Wieży Dzwonu i Wieży Bębna. Wiele z nich zostało zachowanych do dziś, mimo wielokrotnych pożarów i z niszczeń były odnawiane. Ten typ planowania miasta pochodzi ze starożytności i wtedy był ściśle przestrzegany. Mimo że dziś miasta nie są już na takiej zasadzie budowane, w ważnych, starych miastach, widać niektóre elementy pozostałe po klasycznym planie miasta. Poza starożytnymi murami miasta powstają nowe terytoria, jednakże w obrębie murów wciąż widać zasady stosowane w przeszłości.

Hutong

pobrane (10)Hutong to specyficzny rodzaj architektury obecny tylko i wyłącznie w Pekinie. Ludzie z Zachodu niejednokrotnie utożsamiają hutong ze slumsami, co jest wielkim błędem. Hutong niewiele mają wspólnego z biednym środowiskiem. Jest to po prostu system budynków mieszkalnych. Hutong są to wąskie aleje, które dzielą tzw. siheyuan, czyli dziedzińce mieszkalne. Poprzez łączenie hutong i siheyuan powstawały całe „osiedla”.

Większość hutong ciągnie ze wschodu na zachód, a bramy siheyuan skierowane są a południe. Hutong zaczęły być tworzone od dynastii Ming. Jako, że Zakazane Miasto było centrum, reszta architektury powstawała wokoło  niego. Najbliżej Zakazanego Miasta osiedlali się arystokraci. Ich hutong były bardziej uporządkowane i zadbane. Reszta, czyli zwykli obywatele, mieszkali w dalszych częściach miasta. Ponieważ hutong i siheyuan nie były budowane według żadnych planów jest to rodzaj architektury dość prymitywnej i chaotycznej.

Zupełnie nie pasuje on do „nowego Pekinu”, jaki teraz powstaje. Właśnie z tego powodu skupiska hutong są burzone, a w ich miejsce mają stanąć nowoczesne wieżowce. Trzeba jednak przyznać, że ten rodzaj unikalnej, jedynej na świecie architektury, jest częścią kultury pekińskiej. Mimo że powstają teraz nowe Chiny, warto zostawić chociaż niektóre przykłady hutong, gdyż jest to ważny element życia przeszłości Pekinu.

Zakazane Miasto

pobrane (11)Zakazane Miasto było pałacem cesarskim w czasach dynastii Ming i Qing w Pekinie. Jego nazwa pochodzi od tego, że teren ten był zakazany dla zwykłych ludzi. Tylko cesarz, czyli syn niebios, jego rodzina i służba mogła mieszkać i poruszać się w tym miejscu. Pała został zbudowany w latach 1406-1420. Teren Zakazanego Miasta otoczony jest murem obronnym, z wieżami. Wszystko to przykryte jest żółtą dachówką. Teren kompleksu jest na planie prostokąta i leży wzdłuż osi północ – południe. Ma długość 960 metrów i szerokość 760 metrów. Według zasad chińskiej sztuki planowania przestrzeni – Fengshui – na pólnocy powinna znajdować się góra, lub jakieś wzniesienie, a południu zaś ruchoma woda (na przykład rzeka).

Ponieważ Pekin od zawsze był terenem bardzo płaskim i suchym, to specjalnie na potrzeby pałacu stworzono górę z ziemi, którą wykopano aby stworzyć fosę. Na południu stworzyli zaś sztuczną rzekę. Kompleks posiada w sumie około 800 pałaców i pawilonów. Głównym wejściem jest Brama Południkowa. Za nią jest Brama Najwyższej Harmonii, która prowadzi co centrum kompleksu – trzech hal tronowych. Pierwszy od bramy jest Pawilon Najwyższej Harmonii, gdzie odbywały się uroczystości koronacyjne oraz z okazji urodzin cesarza i Nowego Roku. Za nim są kolejne dwa pawilony,w jednym z nich cesarz przygotowywał się do uroczystości, drugi zaś był salą audiencji. Za tą częścią, znajduje się oddzielona murem, część prywatna z rezydencją i pawilonami rodziny cesarskiej. Całość kompleksu wyraża harmonię wszechświata.